Kiedy sąd może orzec rozwód?

Polskie prawo przewiduje dwa sposoby ustania małżeństwa. Pierwszym jest śmierć jednego z małżonków (lub uznanie go za zmarłego), a drugim — rozwód.

W praktyce wiele osób zakłada, że jeśli małżeństwo się nie układa, rozwód jest formalnością. Nie zawsze tak jest. Sąd nie może orzec rozwodu w każdej sytuacji. Aby było to możliwe, muszą zostać spełnione określone warunki.

Najważniejsza przesłanka rozwodu — trwały i zupełny rozkład pożycia

Podstawowym warunkiem rozwodu jest tzw. zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego.

Co to oznacza?

Małżeństwo opiera się na trzech podstawowych więziach:

• więzi duchowej – czyli uczuciach, wsparciu, bliskości emocjonalnej,
• więzi fizycznej – czyli współżyciu małżonków,
• więzi gospodarczej – czyli wspólnym prowadzeniu domu, budżetu i codziennego życia.

Kiedy rozkład pożycia jest „zupełny”?

O zupełnym rozkładzie pożycia mówimy wtedy, gdy wszystkie te więzi uległy zerwaniu.

Warto wiedzieć, że:

Samo wspólne mieszkanie nie oznacza automatycznie, że małżeństwo nadal funkcjonuje.

Często małżonkowie mieszkają razem z powodów finansowych, organizacyjnych lub ze względu na dzieci, mimo że faktycznie ich relacja już nie istnieje.

Kiedy rozkład pożycia jest „trwały”?

Rozkład pożycia jest trwały wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynika, że powrót małżonków do wspólnego życia nie jest już realny.

To sąd ocenia, czy istnieją jeszcze szanse na odbudowanie relacji.

Czy zdrada lub skazanie karne automatycznie oznaczają rozwód?

Nie.

To ważna kwestia, bo wiele osób błędnie zakłada, że:

• zdrada,
• przemoc,
• wyrok karny,
• wyprowadzka z domu

same w sobie dają „automatyczne” prawo do rozwodu.

W rzeczywistości są to jedynie okoliczności, które mogą świadczyć o rozkładzie pożycia, ale nie zastępują ustawowych przesłanek rozwodu.

Kiedy sąd może odmówić rozwodu?

Nawet jeśli rozkład pożycia jest zupełny i trwały, sąd może odmówić rozwodu.

Stanie się tak przede wszystkim wtedy, gdy:

1. Rozwód narusza dobro wspólnych małoletnich dzieci

Jeśli rozwód miałby poważnie zaszkodzić dzieciom, sąd może uznać, że jego orzeczenie nie jest dopuszczalne.

2. Rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego

Przykładem może być sytuacja, gdy jeden z małżonków jest ciężko chory, niesamodzielny lub wymaga stałej opieki, a rozwód oznaczałby pozostawienie go bez pomocy.

A co jeśli rozwodu chce małżonek wyłącznie winny?

Prawo przewiduje dodatkowe ograniczenie.

Jeżeli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozpadu małżeństwa, a drugi małżonek nie wyraża zgody, sąd co do zasady nie orzeknie rozwodu.

Są jednak wyjątki.

Jeżeli odmowa zgody jest podyktowana wyłącznie chęcią zemsty lub szykanowania drugiej strony, sąd może uznać taką odmowę za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego i mimo wszystko orzec rozwód.

Czy sąd zawsze orzeka o winie?

Co do zasady tak.

Sąd w wyroku rozwodowym rozstrzyga, czy i który z małżonków ponosi winę za rozpad małżeństwa.

Jednak jeśli obie strony zgodnie tego chcą, sąd może:

• nie orzekać o winie,
• albo uznać, że odpowiedzialność ponoszą oboje małżonkowie.

W takiej sytuacji skutki prawne są takie, jakby żaden z małżonków nie był winny.

Rozwód to nie tylko zakończenie małżeństwa

Warto pamiętać, że wyrok rozwodowy reguluje znacznie więcej niż samo rozwiązanie małżeństwa.

Sąd może rozstrzygać również m.in. o:

• władzy rodzicielskiej,
• kontaktach z dziećmi,
• alimentach,
• sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania,
• a czasem także o eksmisji małżonka.

---

Ważna informacja

Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Każda sytuacja prawna jest inna i może różnić się istotnymi okolicznościami, które wpływają na ocenę prawną.

Jeśli rozważasz rozwód lub chcesz ocenić swoją sytuację prawną, warto skonsultować sprawę z kancelarią i uzyskać indywidualną poradę.